Ngày xuất bản: 06/10/2026
Giám Đốc Chuyên Môn
Khi trong nhà có người mắc ung thư phổi, nỗi lo “có lây không?” đôi khi khiến người thân ngần ngại trong những tiếp xúc rất đời thường như ăn cùng mâm, ngủ chung phòng hay chăm sóc mỗi ngày. Ung thư phổi không phải bệnh truyền nhiễm và không lây qua tiếp xúc giữa người với người. Biết rõ điều này giúp gia đình bớt lo lắng không cần thiết và chủ động chăm sóc người bệnh gần gũi, an toàn hơn.
Ung thư phổi không lây từ người sang người. Bạn không thể mắc ung thư phổi do hôn, ôm, chạm vào người bệnh, ăn chung, dùng chung đồ dùng hay hít thở cùng không khí.
Lý do nằm ở cơ chế sinh học. Chưa có bằng chứng nào cho thấy tiếp xúc với người bệnh ung thư có thể khiến bạn mắc bệnh, vì tế bào ung thư của một người thường không sống được trong cơ thể người khỏe mạnh khác, hệ miễn dịch sẽ tiêu diệt chúng.
Vậy tại sao có gia đình nhiều người cùng mắc ung thư phổi? Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) cho biết: Việc mang hội chứng ung thư gia đình chỉ làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư, chứ không có nghĩa là lây bệnh từ người thân. Các thành viên thường có chung gen, chung thói quen (như hút thuốc) và cùng sống trong một môi trường.
Các bệnh lý ở phổi có thể gây ra những triệu chứng khá giống nhau như ho kéo dài, khạc đờm, mệt mỏi hoặc sụt cân. Vì vậy, chỉ dựa vào triệu chứng rất khó xác định nguyên nhân. Trong một số trường hợp, hình ảnh chụp phổi có thể giống với lao hoặc viêm phổi, nên bác sĩ cần làm thêm xét nghiệm để chẩn đoán chính xác.
Cần phân biệt rõ giữa bệnh và tác nhân gây bệnh. Virus hoặc vi khuẩn gây viêm phổi có thể lây từ người sang người. Khi một người tiếp xúc với các tác nhân này, hệ miễn dịch của họ sẽ chống lại chúng và thường là thành công. Nếu lượng virus, vi khuẩn quá nhiều hoặc hệ miễn dịch quá yếu, người đó có thể mắc bệnh.
Nếu người bệnh đã được xác định mắc ung thư phổi, khối u không lây sang người khác. Nếu đồng thời mắc lao hoặc nhiễm trùng phổi do vi khuẩn, virus, gia đình cần thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm theo hướng dẫn của bác sĩ.
Đờm do ung thư phổi gây ra không làm ung thư lây sang người khác. Người nhà có thể lau miệng, ôm, hôn, chăm sóc vệ sinh cá nhân hoặc hỗ trợ vật lý trị liệu hô hấp cho người bệnh mà không phải lo mắc ung thư qua tiếp xúc với đờm.
Điều cần lưu ý nằm ở nguy cơ nhiễm trùng và việc xử lý dịch cơ thể trong thời gian hóa trị.
Hóa trị có thể làm giảm bạch cầu, khiến cơ thể khó chống lại nhiễm trùng. Vì vậy, người nhà nên rửa tay thường xuyên, đặc biệt trước và sau khi chăm sóc người bệnh hoặc tiếp xúc với đờm. Tất cả thành viên trong gia đình cần giữ vệ sinh tay tốt khi chăm sóc người đang hóa trị.
Nếu người bệnh đang hóa trị và xuất hiện sốt từ 38°C, ớn lạnh, ho mới hoặc ho nặng hơn, đau họng hay khó thở – gia đình nên liên hệ ngay với đội ngũ điều trị vì đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng.
Một số thuốc hóa trị có thể còn tồn tại trong dịch cơ thể một thời gian sau điều trị. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), cơ thể thường cần ít nhất 48 giờ để đào thải phần lớn thuốc hóa trị. Thời gian cụ thể tùy vào loại thuốc và liều dùng.
Người chăm sóc nên hỏi bác sĩ điều trị ung thư cách xử lý an toàn nước tiểu, chất nôn, máu, đờm và các vật dụng bị dính bẩn, rồi làm theo đúng hướng dẫn. Điều cần nhớ: đây là phần thuốc hóa trị còn sót lại được thải ra qua dịch cơ thể, hoàn toàn không phải ung thư lây sang người thân.
Nếu bác sĩ có hướng dẫn riêng về thời gian và cách xử lý dịch cơ thể sau hóa trị, gia đình nên ưu tiên thực hiện theo hướng dẫn đó.
Không. Ung thư phổi ở giai đoạn nào cũng không lây, kể cả khi người bệnh phải thở oxy liên tục hay cần hút đờm nhiều lần trong ngày. Việc khối u lớn hơn hay đã di căn không làm thay đổi bản chất của bệnh.
Điều gia đình cần lưu ý lúc này là an toàn khi sử dụng oxy và thực hiện hút đờm:
>> Nếu gia đình chưa quen thao tác, hãy tham khảo bài viết hút đờm tại nhà là gì và cần lưu ý gì của PK Việt Úc trước khi tự làm.
Bạn không cần phải lo về ung thư phổi có “lây” từ người bệnh. Nhưng gia đình nên chú ý đến những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt khi các thành viên cùng sống trong một môi trường.
Thuốc lá không chỉ gây hại cho người hút mà còn tác động đến sức khỏe người xung quanh
Để giảm tiếp xúc với không khí ô nhiễm tại Việt Nam, nhất là ở các đô thị lớn như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh, bạn có thể áp dụng vài thói quen đơn giản hằng ngày:
Rửa tay trước và sau khi chăm sóc, trước khi cho người bệnh ăn và sau khi dọn đờm hoặc chất thải. Khách đến thăm cũng nên vệ sinh tay và tránh tiếp xúc nếu đang cảm cúm.
Hút đờm là thủ thuật y khoa, cần có dụng cụ phù hợp, người thực hiện được đào tạo và người bệnh được đánh giá tình trạng trước khi làm. Hút sai cách có thể gây tổn thương đường thở, chảy máu hoặc làm giảm oxy trong máu. Người nhà chỉ nên tự hút đờm sau khi được nhân viên y tế có chuyên môn hướng dẫn thực hành trực tiếp, đồng thời cần biết khi nào phải dừng lại và gọi hỗ trợ.
Không tự ý thay đổi lưu lượng oxy. Đặt bình oxy và máy tạo oxy cách xa nguồn nhiệt, đồng thời kiểm tra dây dẫn thường xuyên. Khi người bệnh khó thở, tư thế và kỹ thuật thở phù hợp cũng có thể giúp dễ chịu hơn. Xem thêm bài viết chăm sóc bệnh nhân ung thư khó thở tại nhà để có thêm kiến thức khi chăm sóc người bệnh.
Hãy đeo găng tay khi tiếp xúc với đờm, máu hoặc các dịch cơ thể khác để tự bảo vệ mình khỏi vi-rút và vi khuẩn. Quần áo và ga giường bị dính dịch nên được xử lý và giặt riêng.
Sốt, đờm đổi màu hoặc có mùi, khó thở tăng đột ngột hay ho ra nhiều máu đều cần được bác sĩ đánh giá. Nếu người bệnh ho ra máu, hãy liên hệ sớm với bác sĩ điều trị. Nếu ho ra nhiều máu, khó thở, ngất xỉu hoặc tình trạng đột ngột xấu đi, hãy đi cấp cứu ngay.
Trò chuyện, nắm tay, cùng ăn một bữa cơm hoặc đơn giản là ngồi cạnh người bệnh đều giúp họ cảm thấy được đồng hành trong thời gian điều trị.
Với người bệnh ung thư phổi giai đoạn tiến triển, chăm sóc giảm nhẹ có thể hỗ trợ kiểm soát các triệu chứng như khó thở, ho và đau, giúp việc chăm sóc tại nhà nhẹ nhàng hơn. Chăm sóc giảm nhẹ có thể được thực hiện song song với điều trị ung thư, hoặc khi mục tiêu chuyển sang giúp người bệnh thoải mái hơn. Phương pháp này giúp kiểm soát các triệu chứng như đau, khó thở, ho, đồng thời hỗ trợ gia đình về mặt tinh thần và những nhu cầu thực tế trong quá trình chăm sóc.
Chăm sóc người thân mắc ung thư phổi tại nhà có thể khiến gia đình áp lực, nhất là khi người bệnh cần hỗ trợ hô hấp hoặc chăm sóc liên tục 24h/ngày. Phòng khám Gia đình Việt Úc có hơn 10 năm hoạt động tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, với đội ngũ hơn 50 bác sĩ, điều dưỡng giàu kinh nghiệm.
Nhân viên y tế đến tận nhà để thực hiện thủ thuật hút đờm-khí dung, chăm sóc giảm nhẹ, chăm sóc vết thương, hoặc hỗ trợ sinh hoạt hàng ngày và hướng dẫn người nhà cách chăm sóc bệnh nhân phù hợp. PK Việt Úc hỗ trợ 24/7, giúp gia đình có thêm người đồng hành khi cần chăm sóc người bệnh tại nhà.
Nếu cần điều dưỡng hỗ trợ, hãy gọi Hotline: 18006894 (TP.HCM) – 18006896 (Hà Nội) hoặc nhắn tin qua Zalo để được tư vấn miễn phí và nhận sự hỗ trợ ngay chỉ trong vòng 30 phút!
Giám Đốc Chuyên Môn
Giám đốc Y khoa và đồng sáng lập các Phòng khám Việt Úc; Bác sĩ với hơn 30 năm kinh nghiệm trong y tế toàn cầu.
Tiểu sử