Ung thư gan có lây không? Phân biệt viêm gan B lây và ung thư gan

Ung thư gan không phải bệnh truyền nhiễm và không lây từ người sang người qua tiếp xúc, ăn uống hay sinh hoạt thông thường. Tuy nhiên, viêm gan B lại có khả năng lây truyền và là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư gan về lâu dài. Phân biệt rõ hai bệnh giúp gia đình tránh lo lắng không cần thiết, đồng thời chủ động phòng ngừa và chăm sóc sức khỏe đúng cách.

Ung thư gan có lây từ người sang người không?

Ung thư gan không lây từ người sang người. Tế bào ung thư không thể xâm nhập và phát triển trong cơ thể người khác. Vì vậy, những tiếp xúc thông thường như chạm vào nhau, ôm hôn, ăn chung, quan hệ tình dục hay sinh hoạt cùng nhà không làm lây ung thư gan. 

Việc nhiều người trong một gia đình cùng mắc bệnh thường liên quan đến viêm gan B hoặc C. Đây là những virus có thể lây qua đường máu và là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư gan. Nếu nhiều thành viên cùng nhiễm virus từ mẹ sang con hoặc qua những lần tiếp xúc với máu từ khi còn nhỏ, bệnh có thể âm thầm tiến triển qua nhiều năm, từ viêm gan mạn tính đến xơ gan rồi ung thư gan.

Nói đơn giản: thứ có thể lây là virus viêm gan B, C, không phải ung thư gan.

Viêm gan B và C có lây không?

Đây là phần gia đình nên nắm rõ. Theo báo Sức khỏe & Đời sống (Bộ Y tế): Tại Việt Nam, hơn 6 triệu người đang sống với viêm gan B mạn tính và gần 1 triệu người mắc viêm gan C mạn tính. Mỗi năm có khoảng 20.000 ca mắc mới và 20.000 ca tử vong do ung thư gan, trong đó virus viêm gan và rượu bia là hai nguyên nhân chính. 

Viêm gan B lây khi máu, tinh dịch hoặc một số dịch cơ thể của người nhiễm xâm nhập vào cơ thể người chưa nhiễm. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), ba đường lây chính gồm:

• Mẹ truyền sang con khi sinh.
• Quan hệ tình dục không an toàn.
• Tiếp xúc với máu nhiễm virus, chẳng hạn dùng chung kim tiêm, bơm tiêm, dụng cụ y tế hoặc các vật dụng cá nhân có thể dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng.

Viêm gan B chủ yếu lây qua máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con khi sinh

Viêm gan B không lây qua hắt hơi, ho, ôm, dùng chung thức ăn, nước uống hay bát đũa. Virus có thể hiện diện trong nước bọt nhưng những tiếp xúc sinh hoạt thông thường như hôn không được xem là đường lây điển hình. 

Viêm gan C chủ yếu lây qua máu nhiễm virus. Các tình huống thường gặp gồm dùng chung kim tiêm, thực hiện thủ thuật y tế không bảo đảm an toàn hoặc nhận máu chưa được sàng lọc đầy đủ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết: Hiện chưa có vắc xin phòng viêm gan C, nhưng thuốc kháng virus tác dụng trực tiếp có thể chữa khỏi hơn 95% trường hợp.

Với viêm gan B, tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Với viêm gan C, gia đình cần hạn chế nguy cơ tiếp xúc với máu, đồng thời xét nghiệm khi có nguy cơ để phát hiện và điều trị sớm.

Người nhà bệnh nhân ung thư gan nên xét nghiệm và tiêm vắc xin viêm gan B

Nếu người thân bị ung thư gan do viêm gan B, những người sống cùng nhà nên chủ động kiểm tra tình trạng viêm gan B. Theo hướng dẫn của Ủy ban Tư vấn Thực hành Tiêm chủng Hoa Kỳ (ACIP): Người sống chung nhà và bạn tình của người mang HBsAg dương tính thuộc nhóm nên tiêm vắc xin viêm gan B. Bộ Y tế Việt Nam cũng khuyến cáo những người có nguy cơ nên tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch. 

Gia đình có thể thực hiện theo trình tự sau:

• Xét nghiệm trước: HBsAg (xem có đang nhiễm không) và anti-HBs (xem đã có kháng thể bảo vệ chưa). Nếu bố mẹ, anh chị em từng nhiễm mà không biết – xét nghiệm giúp phát hiện sớm để theo dõi gan định kỳ.
• Ai chưa nhiễm và chưa có kháng thể thì tiêm đủ phác đồ vắc xin viêm gan B.
• Ai đã nhiễm mạn tính thì đi khám chuyên khoa gan để được theo dõi và cân nhắc điều trị, thay vì tiêm vắc xin (vắc xin không có tác dụng với người đã nhiễm).
• Nên xét nghiệm thêm viêm gan C, vì đây là nguyên nhân gây ung thư gan thứ hai và có thể chữa khỏi.

Đừng chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới kiểm tra. Nhiều người nhiễm viêm gan B không có biểu hiện rõ ràng, nên xét nghiệm máu là cách thực tế để biết tình trạng nhiễm và miễn dịch của từng thành viên trong gia đình.

Có nên ăn chung và dùng chung đồ cá nhân khi bị viêm gan B 

Nhiều gia đình vẫn tách riêng bát đũa cho người viêm gan B, nhưng lại dùng chung những vật dụng có nguy cơ dính máu như dao cạo hay bấm móng tay. Thực tế, viêm gan B không lây qua các sinh hoạt thông thường như ăn chung, ôm, nắm tay hay dùng chung nhà vệ sinh. 

Bạn có thể ăn chung mâm, dùng chung bát đũa, ly cốc, ngủ chung giường, dùng chung chăn gối và giặt chung quần áo. 

Những vật dụng cần dùng riêng là bàn chải đánh răng, dao cạo râu, bấm móng tay, dũa móng, máy đo đường huyết cá nhân, khuyên tai và các đồ vật có thể dính máu.

Bộ Y tế khuyến cáo người nhiễm HBV không dùng chung vật dụng cá nhân có nguy cơ dính máu như dao cạo, bàn chải đánh răng, đồng thời tránh để máu và dịch tiết tiếp xúc trực tiếp với người xung quanh.

HBV có thể tồn tại ngoài cơ thể ít nhất 07 ngày. Nếu máu dính lên sàn, ga giường hoặc đồ vật, hãy đeo găng khi vệ sinh và dùng dung dịch tẩy pha loãng khoảng 1 phần chất tẩy với khoảng 9 – 10 phần nước thay vì chỉ lau bằng nước.

Chăm sóc bệnh nhân gan giai đoạn cuối: vàng da, cổ trướng có lây không?

Vàng da, vàng mắt và bụng to do cổ trướng thường khiến người nhà lo lắng về nguy cơ lây bệnh. Thực tế, vàng da và cổ trướng là hậu quả của suy gan, không phải bệnh truyền nhiễm. Người chăm sóc có thể chạm vào da, lau người, xoa bóp, thay quần áo hoặc dìu bệnh nhân mà không phải lo lây nhiễm.

Cần thận trọng hơn nếu bệnh nhân mắc viêm gan B hoặc C. Nguy cơ lây nhiễm chủ yếu xảy ra khi người chăm sóc tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể có lẫn máu. Sau khi chọc hút dịch cổ trướng, băng gạc tại vị trí chọc, kim tiêm và các vật sắc nhọn cần được xử lý cẩn thận. Khi chăm sóc, nên đeo găng nếu có khả năng tiếp xúc với dịch cơ thể, bỏ kim vào hộp chuyên dụng, rửa tay sau khi tháo găng và che kín các vết trầy xước trên tay. 

Với những sinh hoạt thường ngày như cho ăn, thay quần áo, trò chuyện, dìu đi lại hay ngồi bên cạnh người bệnh, gia đình không cần giữ khoảng cách vì sợ lây bệnh. Người nhiễm viêm gan B vẫn có thể sống và sinh hoạt bình thường cùng gia đình. Xét nghiệm, tiêm vắc-xin và phòng ngừa đúng cách giúp bảo vệ cả người bệnh lẫn người thân. Nhiễm bệnh không phải là lý do để xa lánh hay cách ly bất kỳ ai.

Nếu cần hỗ trợ tại nhà, PK Việt Úc có bác sĩ và điều dưỡng đến tận nơi để chăm sóc giảm nhẹ, thay băng, đặt ống thông dạ dày, tiêm truyền dịch và hướng dẫn gia đình xử lý các tình huống chăm sóc an toàn.

>> Đừng bỏ lỡ: Dấu hiệu người xơ gan sắp mất và chăm sóc giai đoạn cuối tại nhà

Tầm soát viêm gan và ung thư gan cho cả gia đình: Nên bắt đầu từ đâu?

Nếu trong gia đình có người mắc ung thư gan, những thành viên còn lại nên chủ động kiểm tra sức khỏe gan và tình trạng nhiễm virus viêm gan. 

Các xét nghiệm HBsAg, anti-HBs và anti-HBc giúp đánh giá tình trạng nhiễm và khả năng miễn dịch với viêm gan B. Anti-HCV dùng để sàng lọc phơi nhiễm viêm gan C; nếu kết quả dương tính, cần làm thêm xét nghiệm HCV RNA để xác định virus có còn hoạt động hay không.

Tầm soát định kỳ 6 tháng/lần được khuyến nghị cho các nhóm có nguy cơ cao mắc ung thư biểu mô tế bào gan, gồm nhiều người bị xơ gan và một số người bị viêm gan B mạn tính. Không phải ai bị viêm gan B hoặc C mạn tính cũng bắt buộc phải tầm soát. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ và làm theo hướng dẫn của họ.

Gia đình có người lớn tuổi, người đang chăm bệnh nhân nặng hoặc khó sắp xếp thời gian đến bệnh viện có thể lựa chọn Dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tại nhà tại Hà Nội và TP.HCM của PK Việt Úc.

Nhân viên y tế đến tận nhà lấy máu, mẫu được chuyển đến phòng xét nghiệm đạt chuẩn và kết quả được trả về tận nơi. Bác sĩ gia đình PK Việt Úc sẽ tư vấn kết quả, hướng dẫn tiêm vắc xin hoặc theo dõi thêm khi cần và giúp gia đình lên lịch kiểm tra phù hợp.

Liên hệ ngay qua Hotline: 18006894 (TP.HCM) – 18006896 (Hà Nội) hoặc nhắn tin qua Zalo để được tư vấn gói xét nghiệm phù hợp.