Ngày xuất bản: 06/10/2026
Giám Đốc Chuyên Môn
Khi người thân được chẩn đoán ung thư tuyến giáp, cả nhà thường lo hai điều: sống chung có bị lây không, và con cháu sau này có mắc bệnh không. Lo lắng này rất dễ hiểu, vì ung thư tuyến giáp hiện là loại ung thư gặp nhiều nhất tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, chiếm khoảng 23% số ca mắc mới năm 2025. Trên cả nước, có hơn 6.122 ca mắc mới và 858 ca tử vong mỗi năm.
Tin tốt là bệnh không lây, phần lớn trường hợp không di truyền. Đây cũng là một trong những loại ung thư có tiên lượng tốt nhất, nghĩa là khả năng điều trị khỏi rất cao. PK Việt Úc sẽ giải thích rõ từng vấn đề để bạn yên tâm chăm sóc người thân đúng cách.
Không. Ung thư tuyến giáp không lây từ người này sang người khác.
Bệnh xuất hiện khi DNA trong tế bào tuyến giáp bị đột biến, khiến tế bào phát triển bất thường và tạo thành khối u. Quá trình này diễn ra bên trong cơ thể người bệnh, không có virus hay vi khuẩn nào truyền sang người xung quanh. Vì vậy, bạn không bị lây khi nói chuyện, ăn chung, dùng chung bát đũa hay ôm hôn người bệnh.
Bạn có thể ăn cùng mâm, ngủ cùng phòng và chăm sóc người thân bị ung thư tuyến giáp như bình thường, không cần đeo khẩu trang hay để riêng đồ dùng. Né tránh người bệnh không có tác dụng phòng bệnh. Điều đó chỉ khiến họ buồn và thấy cô đơn hơn trong lúc điều trị.
Vì sao trong một gia đình có thể nhiều người cùng mắc?
Có hai lý do chính:
Như vậy, nhiều người trong nhà cùng mắc bệnh là do có gen và điều kiện sống giống nhau, không phải do lây cho nhau.
Phần lớn ung thư tuyến giáp xuất hiện ngẫu nhiên. Theo Dịch vụ Di truyền Đại học Chicago: Chỉ khoảng 5 -10% ca bệnh liên quan đến gen di truyền trong gia đình. Mức độ di truyền cũng khác nhau nhiều giữa các thể bệnh.
Theo Chương trình Giáo dục Gen của NHS: Ung thư tuyến giáp thể tủy (MTC) chiếm chưa đến 5% tổng số ca ung thư tuyến giáp. Tuy vậy, cứ khoảng bốn người mắc thể ung thư này thì có một người mang đột biến gen RET di truyền từ cha hoặc mẹ.
Đột biến RET di truyền theo kiểu trội trên nhiễm sắc thể thường. Nếu cha hoặc mẹ mang gen thì mỗi người con có 50% khả năng nhận gen này.
Vì vậy, người được chẩn đoán ung thư tuyến giáp thể tủy nên làm xét nghiệm di truyền, kể cả khi trong nhà chưa ai từng bị bệnh. Một số ca tưởng là ngẫu nhiên vẫn mang đột biến và có thể truyền cho con. Người thân có gen RET nhưng chưa phát bệnh có thể được bác sĩ tư vấn cắt tuyến giáp sớm để phòng ung thư.
Khoảng 3 – 9% ca ung thư tuyến giáp loại này được xếp vào nhóm có tính gia đình, tức là có từ hai người thân trực hệ trở lên cùng mắc bệnh. Đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra một gen cụ thể nào gây ra nhóm ca bệnh này.
Nếu cha, mẹ, anh chị em ruột hoặc con từng mắc ung thư tuyến giáp, nguy cơ của bạn cao hơn người khác. Điều đó không có nghĩa bạn chắc chắn sẽ mắc bệnh, nhưng bạn nên đi khám và tầm soát sớm hơn. Cũng cần biết rằng phần lớn người bệnh không có ai trong gia đình từng mắc.
Ung thư tuyến giáp không lây từ người sang người. Theo tổng hợp của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), có một số yếu tố đã được chứng minh làm tăng nguy cơ mắc bệnh, cụ thể:
Đây là yếu tố nguy cơ rõ ràng nhất. Trẻ em từng xạ trị vùng đầu cổ, ví dụ khi điều trị u lympho Hodgkin, hoặc sống gần khu vực xảy ra sự cố hạt nhân như Chernobyl có nguy cơ cao hơn nhiều lần.
Chụp X-quang và CT thông thường đều sử dụng liều bức xạ được kiểm soát. Khi có chỉ định y khoa, lợi ích từ việc chẩn đoán chính xác thường lớn hơn nguy cơ do bức xạ. Tuy vậy, trẻ em chỉ nên chụp khi thật sự cần.
I-ốt là dưỡng chất thiết yếu giúp tuyến giáp hoạt động bình thường. Thiếu hay thừa i-ốt đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tuyến giáp.
Ở một số nhóm dân cư, thiếu i-ốt có liên quan đến tỷ lệ ung thư tuyến giáp thể nang cao hơn. Với các loại ung thư tuyến giáp khác, mối liên hệ với lượng i-ốt nạp vào phức tạp hơn.
Tại Việt Nam, dùng muối i-ốt trong chế độ ăn cân bằng giúp phòng ngừa thiếu i-ốt. Tuy nhiên, bạn không nên ăn mặn hơn hoặc tự ý uống i-ốt liều cao để phòng ung thư tuyến giáp khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.
Nữ giới mắc bệnh nhiều gần gấp 03 lần nam giới. Bệnh thường gặp ở độ tuổi 30 đến 60. Người thừa cân cũng có nguy cơ cao hơn, và chỉ số BMI càng cao thì nguy cơ càng tăng.
Nữ giới có tỷ lệ mắc ung thư tuyến giáp cao hơn so với nam giới
Nhiều gia đình lo người bệnh sau khi điều trị bằng I-ốt phóng xạ I-131 sẽ “lây phóng xạ” cho người xung quanh. Thực tế, người bệnh không lây bệnh cho ai. Trong vài ngày đầu, cơ thể họ phát ra một lượng bức xạ nhỏ. Các biện pháp phòng ngừa giúp giảm phơi nhiễm cho người thân, đặc biệt là phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.
Phần I-131 mà tuyến giáp không hấp thu sẽ được thải ra ngoài, chủ yếu qua nước tiểu và một ít qua nước bọt, mồ hôi, phân. Vì vậy, cách ly là để người thân tránh tiếp xúc với bức xạ, không phải để tránh bị lây ung thư.
Thời gian cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa tùy thuộc vào liều dùng, mục đích điều trị và tình trạng của từng người. Thời gian cách ly thường từ 03 ngày đến 2 tuần, tùy liều I-131 và mục đích điều trị – theo Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA).
Trước khi xuất viện, bệnh nhân cần được bác sĩ hướng dẫn cụ thể về:
Bệnh nhân không nên tự ý rút ngắn thời gian cách ly được khuyến cáo chỉ vì thấy khỏe hoặc đã về nhà.
Người nhà có thể hỗ trợ bằng cách chuẩn bị sẵn đồ ăn, nước uống, vật dụng thiết yếu và thường xuyên gọi điện hỏi thăm trong thời gian cách ly.
Người bệnh cần tuân theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ điều trị. Các hướng dẫn thường gặp gồm:
Hết thời gian cách ly, người bệnh sinh hoạt bình thường và không còn ảnh hưởng đến người thân. Trong những ngày cách ly, người chăm sóc có thể để sẵn đồ ăn, nước uống trước cửa phòng và gọi điện hỏi thăm thường xuyên để người bệnh đỡ buồn.
Ung thư tuyến giáp là một trong những loại ung thư có tiên lượng tốt nhất. Theo dữ liệu SEER do Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) công bố cho các ca chẩn đoán từ 2015 đến 2021, tỷ lệ sống tương đối 05 năm của từng thể như sau:
Lưu ý: Đây là số liệu ước tính trên quần thể bệnh nhân được điều trị tại Hoa Kỳ, không phải dữ liệu từ Việt Nam. Các con số này không thể dùng để dự đoán chính xác tiên lượng cho từng người bệnh. Khả năng sống và đáp ứng điều trị của mỗi bệnh nhân còn phụ thuộc vào thể ung thư, giai đoạn bệnh, tuổi, đặc điểm khối u và đáp ứng với phương pháp điều trị.
Thể không biệt hóa là ngoại lệ. Thể này rất hiếm gặp nhưng tiến triển nhanh và khó điều trị hơn.
Ở Việt Nam, số ca mắc tăng nhanh trong những năm gần đây, chủ yếu vì bệnh được phát hiện sớm hơn. Theo TS.BS Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM: siêu âm hiện nay có thể thấy khối u chỉ 3 – 4 mm, trong khi trước đây khối u phải to 1 – 2 cm mới phát hiện được. Phát hiện sớm thì điều trị cũng đơn giản hơn, thường chỉ cần phẫu thuật rồi tái khám định kỳ.
Ung thư tuyến giáp không lây, và phần lớn trường hợp không do di truyền. Tuy vậy, một số triệu chứng và tiền sử gia đình vẫn cần được bác sĩ thăm khám.
Bạn nên đi khám nếu:
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định khám vùng cổ, siêu âm tuyến giáp, xét nghiệm máu hoặc đánh giá di truyền.
Không phải ai cũng cần siêu âm tuyến giáp tầm soát định kỳ. Với người có tiền sử gia đình rõ rệt hoặc đã xác định mang nguy cơ di truyền, thời điểm và tần suất theo dõi nên do bác sĩ nội tiết hoặc bác sĩ chuyên khoa phù hợp quyết định.
Người bệnh tuyến giáp, nhất là sau phẫu thuật hoặc sau điều trị I-131, thường phải đi xét nghiệm và tái khám nhiều lần, trong khi giai đoạn này lại cần hạn chế đến nơi đông người. Việc đưa người thân đến bệnh viện, xếp hàng và chờ kết quả khiến cả gia đình mệt mỏi.
PK Việt Úc là đơn vị y tế 100% vốn nước ngoài, đã hoạt động hơn 10 năm tại Hà Nội và TP.HCM trong lĩnh vực Chăm sóc y tế tại nhà. Chúng tôi cung cấp các dịch vụ tiện ích gồm:
Đội ngũ y tế PK Việt Úc có hơn 50 bác sĩ và điều dưỡng đều có chứng chỉ hành nghề – hoạt động làm việc 24/7. Tại những khu vực có trạm điều dưỡng cộng đồng, nhân viên y tế thường có mặt trong khoảng 30 phút.
Nếu bạn phát hiện khối u ở cổ, có người thân mắc ung thư tuyến giáp, hoặc cần người chăm sóc sau điều trị, hãy gọi để được tư vấn miễn phí: 18006894 (TP.HCM) – 18006896 (Hà Nội) hoặc nhắn tin qua Zalo. Việt Úc sẽ giúp gia đình bạn theo dõi và chăm sóc người bệnh ngay tại nhà, giảm bớt việc đi lại và yên tâm hơn trong suốt quá trình điều trị.
Giám Đốc Chuyên Môn
Giám đốc Y khoa và đồng sáng lập các Phòng khám Việt Úc; Bác sĩ với hơn 30 năm kinh nghiệm trong y tế toàn cầu.
Tiểu sử