Ngày xuất bản: 11/09/2026
Giám Đốc Chuyên Môn
Cái chết của người thân tại nhà thường khiến gia đình vừa đau buồn vừa lúng túng vì có nhiều việc cần xử lý ngay sau đó. Ai là người có thẩm quyền xác nhận tử vong? Khi nào cần gọi bác sĩ hoặc cơ sở y tế? Giấy báo tử được cấp ở đâu và cần chuẩn bị những thủ tục gì?
Nắm rõ trình tự từ xác nhận tử vong, xin giấy báo tử đến đăng ký khai tử sẽ giúp gia đình chủ động hơn, tránh thiếu giấy tờ hoặc phải đi lại nhiều lần trong lúc đang chịu mất mát.
Nếu người thân mắc bệnh nặng giai đoạn cuối, đang được theo dõi bởi bác sĩ điều trị hoặc điều dưỡng chăm sóc giảm nhẹ, và sự ra đi đã nằm trong tiên lượng – thì bạn không nhất thiết phải gọi 115.
Trong 30 – 60 phút đầu, gia đình nên thực hiện các công việc sau:
Việc xác nhận tử vong tại cộng đồng nên được thực hiện trong thời gian phù hợp, thường trong khoảng vài giờ sau khi người bệnh qua đời, theo hướng dẫn của cơ sở y tế và quy định tại địa phương. Khoảng thời gian này giúp gia đình có thêm thời gian bình tĩnh trước khi bước vào các thủ tục tiếp theo.
Khi nào cần gọi 115?
Nếu không chắc người thân đã thực sự ngừng thở, người qua đời không có bệnh nền hoặc kế hoạch chăm sóc cuối đời được xác lập trước đó, hoặc xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào – hãy gọi 115 để được hướng dẫn xử trí. Những trường hợp này cần được đánh giá theo hướng cấp cứu, khác với một ca tử vong đã được tiên lượng.
Khi người bệnh qua đời tại nhà, trạm y tế xã/phường nơi người mất cư trú sẽ là nơi đầu tiên gia đình cần liên hệ. Nhân viên y tế đến tận nơi để kiểm tra, xác định tình trạng tử vong và lập văn bản xác nhận. Đây là cơ sở để gia đình thực hiện các thủ tục cấp giấy báo tử với cơ quan có thẩm quyền.
Để quá trình này thuận lợi hơn, gia đình nên chuẩn bị trước những việc sau:
Giấy ra viện, giấy chuyển viện, tóm tắt bệnh án, đơn thuốc hay kết quả xét nghiệm đều nên được giữ lại. Nếu người bệnh được bệnh viện tiên lượng nặng và gia đình đưa về chăm sóc tại nhà, những hồ sơ này giúp nhân viên y tế có thêm căn cứ để xác định diễn tiến bệnh và nguyên nhân tử vong. Hồ sơ càng đầy đủ, gia đình càng đỡ mất thời gian bổ sung thông tin.
Nếu người bệnh đang sử dụng dịch vụ chăm sóc y tế tại nhà, đội ngũ theo dõi có thể cung cấp thông tin về tình trạng bệnh, diễn tiến gần nhất và hướng dẫn gia đình liên hệ với cơ sở y tế phù hợp. Gia đình cũng nên hỏi rõ họ có thể hỗ trợ những giấy tờ hoặc thông tin nào trong quá trình xác nhận.
Cách phối hợp giữa trạm y tế, công an địa bàn và cơ quan tư pháp – hộ tịch có thể có một số khác biệt tùy địa phương. Nếu người bệnh đang ở giai đoạn cuối, gia đình có thể liên hệ trước để biết cần gọi ai, chuẩn bị giấy tờ gì và thực hiện các bước theo thứ tự nào. Việc hỏi trước sẽ giúp tránh phải đi lại nhiều lần vào thời điểm vốn đã rất khó khăn.
Giấy báo tử là giấy tờ gia đình cần có để thực hiện thủ tục khai tử. Nhiều người dễ nhầm giấy báo tử với giấy chứng tử, nhưng đây là hai loại giấy tờ khác nhau.
Theo Khoản 2 Điều 4 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, nơi cấp giấy báo tử phụ thuộc vào hoàn cảnh người mất:
Vì vậy, nếu người thân mất tại nhà và không thuộc trường hợp chết bất thường, gia đình có thể liên hệ UBND cấp xã nơi người đó qua đời để được hướng dẫn thủ tục cấp giấy báo tử.
Trường hợp người bệnh mất tại bệnh viện, Thông tư 24/2020/TT-BYT quy định cơ sở khám chữa bệnh ghi và cấp giấy báo tử ngay sau khi xác định người bệnh đã tử vong. Giấy được lập thành hai bản có giá trị pháp lý như nhau, trong đó một bản giao cho thân nhân để thực hiện thủ tục khai tử và một bản được cơ sở y tế lưu lại.
Nếu người bệnh mất tại nhà, sau khi có xác nhận của nhân viên y tế, gia đình sẽ được hướng dẫn hoàn tất thủ tục với UBND cấp xã trong ngày.
Đây là bước nhỏ nhưng gia đình nên làm thật cẩn thận. Kiểm tra thông tin trên giấy báo tử trước khi ký nhận. Họ tên, ngày sinh, số định danh và các thông tin liên quan cần được đối chiếu chính xác.
Một lỗi tưởng như rất nhỏ cũng có thể khiến thủ tục khai tử hoặc những giấy tờ thực hiện sau đó phải điều chỉnh lại.
Nếu giấy báo tử có sai sót, bị mất hoặc hư hỏng, gia đình có thể đề nghị cấp lại theo mẫu tại Phụ lục III của Thông tư 24/2020/TT-BYT và gửi đến đúng cơ quan, cơ sở đã cấp giấy lần đầu.
Nếu hồ sơ cần xác minh, thời gian thực hiện không quá 05 ngày làm việc. Khi cấp lại, giấy báo tử phải giữ nguyên số đã được cấp ở lần đầu.
Gia đình nên giữ giấy báo tử cẩn thận ngay sau khi nhận, đồng thời kiểm tra từng thông tin trước khi ký. Làm kỹ bước này sẽ giúp các thủ tục khai tử và giấy tờ liên quan về sau thuận lợi hơn.
Thời hạn:
Địa điểm nộp:
Hồ sơ cần chuẩn bị: Theo hướng dẫn trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia:
Quy trình xử lý:
Có thể nộp trực tuyến:
Theo Nghị định 63/2024/NĐ-CP: Người dân có thể thực hiện thủ tục trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc ứng dụng VNeID => tại mục “Dịch vụ công liên thông khai sinh, khai tử”. Gia đình có thể kê khai, gửi hồ sơ và thực hiện các bước thanh toán trực tuyến nếu phát sinh lệ phí theo trường hợp cụ thể.
Trích lục khai tử là giấy tờ gia đình nên xin sẵn sau khi hoàn tất đăng ký khai tử. Đây thường là giấy tờ được yêu cầu khi làm thủ tục hưởng chế độ tử tuất, nhận trợ cấp mai táng, xử lý tiền gửi ngân hàng, sang tên tài sản, chia di sản hoặc giải quyết quyền lợi với công ty bảo hiểm.
Nếu có thể, nên xin khoảng 5 – 10 bản trích lục ngay từ đầu. Mỗi ngân hàng, công ty bảo hiểm hoặc văn phòng công chứng có thể yêu cầu và lưu lại một bản. Chuẩn bị trước sẽ giúp gia đình tránh phải đi lại nhiều lần trong lúc đang có quá nhiều việc cần giải quyết.
Gia đình cũng nên tận dụng cơ chế liên thông giữa đăng ký khai tử, xóa đăng ký thường trú và giải quyết trợ cấp mai táng, tử tuất. Thời gian giải quyết được quy định theo từng nhóm đối tượng.
Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, thời hạn giải quyết được ấn định rõ:
Với ngân hàng, mỗi đơn vị có quy trình riêng, nhưng thường yêu cầu trích lục khai tử kèm văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản thừa kế đã công chứng. Nên gọi hỏi trước danh mục giấy tờ để chỉ phải đi một lần.
Không phải trường hợp nào người thân mất tại nhà cũng có thể làm giấy báo tử theo quy trình thông thường. Nếu người bệnh chết đột ngột, chết do tai nạn hoặc có dấu hiệu bất thường, nghi vấn – cơ quan chức năng có thể cần xác minh nguyên nhân trước khi hoàn tất thủ tục.
Theo Điểm d khoản 2 Điều 4 Nghị định 123/2015/NĐ-CP: Trường hợp chết trên phương tiện giao thông, chết do tai nạn, bị giết, chết đột ngột hoặc có nghi vấn, văn bản xác nhận của cơ quan công an hoặc kết quả giám định pháp y sẽ được sử dụng thay cho giấy báo tử.
Việc công an có mặt trong nhà giữa lúc tang gia là điều không ai muốn, nhưng đó là quy trình bắt buộc và không hàm ý gia đình bị nghi ngờ. Nếu phải chờ kết quả giám định pháp y, thời gian nhận giấy tờ sẽ dài hơn bình thường – gia đình nên báo trước cho đơn vị lo hậu sự để sắp xếp lịch phù hợp.
Khi người thân mất tại nhà, điều gia đình cần nhất không phải là làm mọi thứ thật nhanh, mà là làm đúng trình tự: liên hệ nhân viên y tế để xác nhận tử vong, xin giấy báo tử tại cơ quan có thẩm quyền, đăng ký khai tử và xin sẵn nhiều bản trích lục khai tử cho các thủ tục về sau. Nắm được các bước này từ trước, gia đình sẽ tránh được cảnh thiếu giấy tờ, đi lại nhiều lần hay bị động trong những ngày vốn đã nặng nề.
Nếu người thân đang ở giai đoạn cuối của bệnh, gia đình có thể cân nhắc sử dụng Dịch vụ Chăm sóc Giảm nhẹ tại nhà ngay từ sớm. Khi có đội ngũ y tế đồng hành, người bệnh được kiểm soát triệu chứng và chăm sóc chu đáo trong những ngày cuối đời, còn gia đình được hướng dẫn trước về những việc cần làm khi người thân qua đời – từ xác nhận tử vong, chuẩn bị hồ sơ y tế đến các thủ tục với trạm y tế và chính quyền địa phương. Nhờ vậy, gia đình có thể dành trọn thời gian ở bên nhau và tiễn biệt người thân một cách trọn vẹn.
Giám Đốc Chuyên Môn
Giám đốc Y khoa và đồng sáng lập các Phòng khám Việt Úc; Bác sĩ với hơn 30 năm kinh nghiệm trong y tế toàn cầu.
Tiểu sử