Bệnh nhân ung thư bị thiếu máu do đâu? Điều trị thế nào?

Thiếu máu là tình trạng thường gặp ở bệnh nhân ung thư, ảnh hưởng trực tiếp đến thể lực, tinh thần và khả năng đáp ứng điều trị. Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, khó thở hoặc giảm sức bền trong sinh hoạt hàng ngày.

Hiểu rõ nguyên nhân khiến bệnh nhân ung thư bị thiếu máu và các hướng điều trị phù hợp sẽ giúp người bệnh và gia đình chủ động hơn trong chăm sóc, đồng thời hỗ trợ quá trình điều trị đạt hiệu quả tốt hơn.

Các triệu chứng thường gặp của bệnh thiếu máu

Người bệnh sẽ gặp một số triệu chứng sau:

• Khó thở khi vận động, nhanh mệt và giảm sức bền thể lực.
• Đau đầu, chóng mặt xuất hiện thường xuyên, đôi khi kèm theo đau tức ngực hoặc hồi hộp, tim đập nhanh.
• Một số trường hợp còn gặp hội chứng chân không yên.
• Thiếu máu cũng ảnh hưởng đến ngoại hình, thể hiện qua rụng tóc, móng tay giòn, biến dạng hoặc đổi màu. 

Các dấu hiệu khác có thể gồm da xanh xao, và trong trường hợp nặng có thể dẫn đến suy tim hoặc đột quỵ. Nếu nguyên nhân liên quan đến xuất huyết tiêu hóa, người bệnh có thể thấy phân đen dính hoặc máu tươi trong phân.

Nguyên nhân khiến bệnh nhân ung thư bị thiếu máu

Ung thư là tình trạng tế bào tăng sinh mất kiểm soát và có thể tác động trực tiếp đến quá trình tạo máu. Ở bệnh nhân ung thư, thiếu máu thường xuất phát từ các nguyên nhân sau:

• Ung thư xâm lấn tủy xương làm suy giảm khả năng sản xuất tế bào máu.
• Hóa trị và xạ trị ảnh hưởng đến tủy xương, khiến quá trình tạo máu bị gián đoạn.
• Mất máu khi phẫu thuật do can thiệp loại bỏ khối u hoặc kiểm soát chảy máu.
• Thiếu sắt vì hấp thu kém hoặc thất thoát trong quá trình điều trị.

Thiếu máu khiến cơ thể giảm khả năng vận chuyển oxy, làm bệnh nhân dễ mệt mỏi và chậm hồi phục, đồng thời ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị tổng thể.

Ngăn ngừa thiếu máu ở bệnh nhân ung thư như thế nào? 

Hiện chưa có cách phòng ngừa hoàn toàn tình trạng thiếu máu hoàn toàn. Áp dụng một số biện pháp sau có thể giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn trong sinh hoạt hàng ngày.

Giữ gìn sức khỏe

• Nghỉ ngơi đầy đủ, ưu tiên ngủ đủ giấc.
• Hạn chế các hoạt động kéo dài hoặc cần nhiều sức lực.
• Chủ động nghỉ giữa chừng khi thấy mệt, có thể ngủ ngắn nếu cần.
• Sắp xếp công việc theo mức độ quan trọng để dành sức cho những việc thật sự cần thiết.
• Nhờ người thân hỗ trợ nấu ăn hoặc làm việc nhà nếu cảm thấy không khỏe.

Hạn chế nguy cơ chóng mặt và té ngã

• Thay đổi tư thế chậm rãi, đặc biệt khi chuyển từ nằm sang ngồi hoặc đứng.
• Khi vừa thức dậy, nên ngồi ở mép giường vài phút trước khi đứng hẳn lên.

Ăn uống cân đối và đủ chất

• Tăng cường thực phẩm giàu sắt như rau xanh đậm, gan, thịt đỏ nấu chín.
• Uống đủ nước mỗi ngày, có thể bổ sung từ canh và nước trái cây.
• Hạn chế caffeine và tránh ăn quá no vào buổi tối nếu khó ngủ.
• Chỉ dùng viên bổ sung sắt khi có chỉ định từ bác sĩ.

Khi nào cần liên hệ bác sĩ?

Bệnh nhân và gia đình cần liên hệ bác sĩ ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Hoa mắt, chóng mặt kéo dài.
• Khó thở hoặc thở nông.
• Mệt mỏi nhiều, suy nhược rõ rệt.
• Cảm giác hồi hộp, đánh trống ngực hoặc đau ngực.

Chẩn đoán và điều trị thiếu máu ở bệnh nhân ung thư

Phương pháp chẩn đoán

Thiếu máu có thể được chẩn đoán bằng phương pháp xét nghiệm máu tổng quát. Bác sĩ sẽ đánh giá nồng độ huyết sắc tố – đồng thời xem xét số lượng, kích thước và màu sắc của hồng cầu, cũng như tình trạng của các tế bào máu khác như bạch cầu và tiểu cầu.

Xét nghiệm máu giúp bác sĩ đánh giá tình trạng hiện tại của người bệnh chính xác hơn

Khi kết quả cho thấy có thiếu máu, người bệnh sẽ được chỉ định thêm các xét nghiệm phù hợp với tình trạng lâm sàng và tiền sử bệnh, có thể bao gồm:

• Định lượng sắt và ferritin, vitamin B12, folate.
• Đánh giá chức năng gan – thận.
• Tìm máu ẩn trong phân.
• Hoặc các thăm dò chuyên sâu hơn như chẩn đoán hình ảnh sinh thiết tủy xương hay nội soi.

Phương pháp điều trị

Thiếu máu có thể được kiểm soát bằng nhiều cách khác nhau, tùy vào tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

Bác sĩ có thể chỉ định uống viên sắt hàng ngày, truyền máu khi cần thiết hoặc sử dụng thuốc kích thích tạo hồng cầu để hỗ trợ cơ thể tự sản xuất thêm tế bào hồng cầu. Thuốc kích thích tạo hồng cầu được dùng bằng đường tiêm. Việc sử dụng thuốc sẽ dừng lại khi số lượng hồng cầu trở về mức ổn định.

Trong một số trường hợp, nếu tình trạng thiếu máu ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể – bác sĩ có thể cân nhắc tạm hoãn điều trị ung thư cho đến khi các chỉ số máu được cải thiện, nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh trong suốt quá trình điều trị.

Việc xử lý thiếu máu ở bệnh nhân ung thư hiệu quả cần xác định đúng nguyên nhân và áp dụng hướng điều trị phù hợp cho từng trường hợp. Do các triệu chứng dễ bị nhầm với mệt mỏi thông thường hoặc căng thẳng, người bệnh nên đi khám khi tình trạng này kéo dài hoặc ngày càng rõ rệt.

Nếu gia đình cần hỗ trợ Theo dõi, Tư vấn và Chăm sóc người bệnh ung thư tại nhà – vui lòng liên hệ  PK Việt Úc qua Hotline: 18006894 (Khu vực TPHCM) để được hỗ trợ và đặt lịch nhanh nhất!